Przygotowanie aklimatyzacyjne
Gran Paradiso było naszym głównym elementem aklimatyzacji. Wybraliśmy je dlatego, że jest wysokie, sensownie położone logistycznie względem Mont Blanc i daje kontakt z wysokością powyżej 4000 m. Spacerem aklimatyzacyjnym jednak nie jest. To pełny dzień w górach, z podejściem, lodowcem, wysokością i wymagającą końcówką.
Inne warianty aklimatyzacji
My wybraliśmy Gran Paradiso, ale możliwości jest więcej. Inne zespoły wybierają na przykład Allalinhorn w rejonie Saas-Fee, Breithorn w rejonie Zermatt, Aiguille du Midi albo inne alpejskie cele w zależności od terminu, pogody, transportu i doświadczenia.
Nie traktowałbym żadnego z tych wariantów jako uniwersalnie najlepszego. Każdy ma inną logistykę, koszt, ryzyko i wymagania. Dla nas Gran Paradiso miało sens, bo dawało kontakt z wysokością powyżej 4000 m i dało się je połączyć z dalszym przejazdem pod Mont Blanc. Ktoś inny może ułożyć to zupełnie inaczej.
Zamiast pytać, który czterotysięcznik jest najłatwiejszy, lepiej sprawdzić, czy dany wariant naprawdę pomaga w aklimatyzacji, nie zjada za dużo sił i pasuje do całej logistyki wyjazdu.
Aklimatyzacja służy do tego, żeby sprawdzić organizm, sprzęt, zespół i reakcję na wysokość, zanim stanie się pod Goûter. Dla mnie Gran Paradiso było ważnym sprawdzianem.
Końcowy, skalny i eksponowany odcinek na sam wierzchołek wymaga obycia z ekspozycją i sprzętem wspinaczkowym. Pod skałami związaliśmy się liną. Na drodze normalnej na Mont Blanc nie ma miejsca tak wymagającego technicznie jak ta końcówka. Jeśli ktoś nie czuje się pewnie, nie musi wchodzić na sam szczyt: dla aklimatyzacji wystarczy pobyt wysoko, pod wierzchołkiem. Kto ma obycie, dostaje w nagrodę piękny widok, także na Mont Blanc, czyli cel całego wyjazdu.
Po Gran Paradiso myślałem, że jestem najsłabszy w ekipie i że prawdopodobnie nie dam rady. Wchodziłem ostatni i byłem bardzo zmęczony. Potem z każdym etapem było lepiej: dobrze znosiłem wysokość, szybko się regenerowałem, a w Vallot okazało się, że w tych warunkach trzymam się lepiej niż wielu innych. Słabszy dzień na aklimatyzacji nie przesądza o wyniku, ale dobrze go uczciwie przemyśleć.
Aklimatyzacja nie daje gwarancji. Można czuć się dobrze na Gran Paradiso, a gorzej na Mont Blanc. Można mieć świetny dzień aklimatyzacyjny i słabszy dzień szczytowy. Ale bez aklimatyzacji ryzyko rośnie. Przy Mont Blanc nie lekceważyłbym wysokości tylko dlatego, że wiele osób tam chodzi.
Bezpieczeństwo: choroba wysokościowa
Powyżej około 2500 m organizm dostaje mniej tlenu i część osób zaczyna źle znosić wysokość. Choroba wysokościowa może dotknąć każdego, a dobra kondycja przed nią nie chroni.
Objawy ostrej choroby wysokościowej:
- ból głowy, często pierwszy objaw,
- nudności, wymioty, brak apetytu,
- osłabienie i zmęczenie większe, niż wynikałoby z wysiłku,
- zawroty głowy,
- problemy ze snem.
- Objawy groźne dla życia:
- obrzęk mózgu (HACE): zaburzenia równowagi, chwiejny chód, splątanie, nietypowe zachowanie, senność,
- obrzęk płuc (HAPE): duszność w spoczynku, kaszel, czasem z pienistą lub różową wydzieliną, gwałtowny spadek wydolności, sine usta.
Prosty test równowagi: kilka kroków po linii, stawiając piętę tuż przed palcami drugiej stopy. Jeśli ktoś się chwieje albo nie daje rady, trzeba to traktować bardzo poważnie.
Zasady:
- nie wchodź wyżej, jeśli masz objawy choroby wysokościowej,
- jeśli objawy nie mijają po odpoczynku albo się nasilają, schodź niżej,
- przy objawach obrzęku mózgu albo płuc schodzi się natychmiast, także w nocy, i wzywa pomoc,
- osoba z objawami nie schodzi sama,
- aklimatyzuj się stopniowo: wcześniej wejdź wysoko (u nas było to Gran Paradiso) i nie śpij od razu dużo wyżej niż poprzedniej nocy,
- idź swoim tempem, a nie tempem najszybszej osoby w ekipie,
- pij regularnie i jedz, nawet jeśli nie masz apetytu,
- nie pij alkoholu i nie bierz środków nasennych przed atakiem szczytowym,
- nie ukrywaj objawów przed ekipą i obserwuj pozostałych,
- leki na chorobę wysokościową stosuj tylko po konsultacji z lekarzem; nie zastępują zejścia.
Nie każdy ból głowy na wysokości oznacza chorobę wysokościową. U mnie po szczycie winny okazał się za ciasny kask (piszę o tym w ebooku). Taką ocenę robi się jednak ostrożnie i dopiero wtedy, gdy wysokość można wykluczyć. Nie jestem lekarzem. To podstawowe zasady, które dobrze znać przed wyjazdem.
Przygotowanie mentalne
Czasem trudniejsza od kondycji jest głowa. Mont Blanc mocno działa na ambicję. To najwyższy szczyt Alp. Jest dużo przygotowań, dużo kosztów, dużo rozmów, dużo oczekiwania. Gdy już jesteś w schronisku, łatwo poczuć, że musisz spróbować za wszelką cenę.
Dlatego przygotowanie mentalne to także przygotowanie na zawrócenie. Trzeba wcześniej powiedzieć sobie i ekipie, że brak szczytu nie oznacza porażki. Porażką byłoby ignorowanie warunków, ukrywanie objawów, wchodzenie za wszelką cenę albo udawanie, że problemu nie ma.